Toko Online terpercaya www.iloveblue.net

Toko Online terpercaya www.iloveblue.net
Toko Online terpercaya www.iloveblue.net

Wednesday, 27 January 2010

Dirah; Pasidikarang Anak Lanang

Yéning maosang indik kawéntenan Betari Durgha, pastika sampun maguat ring manah. Durgha pateh ring Déwi Kali, aéng, durjana, lan madué fungsi nglebur. Nanging punika ten ja sakadi sané kamanahin, santukan yéning rereh-rerehang Durghané punika wantah ibu. Ibu sané mawit saking sinar suci para betara-betarané sami daweg Mahésasura nguasayang Suarga Loka ri kala Betara Siwa nyemadi.

“Image Durgha di Bali setata kapaiketan sareng Betari sané ngicén panugran pangiwa utawi pangléakan. Santukan candi bentar Pura-pura Dalem ring Bali setata madaging patung Betari Durgha sané sampun masalin rupa dados aéng, layah nyelép, lan nyangkol raré,” baos Ni Wayan Pasek Ariati Hunter.

Malih kawewehin olih rabin Thomas Hunter, kawéntenan Betari Durgha kagambarang sakadi punika sangkaning makéh sastra utawi crita-crita saking Jawa Kuna, Tengahan sané nyeritayang Durghané punika madué fungsi nglebur kémanten. Sakadi Calonarang, tokoh perempuan sané mawasta Dirah kasub bisa neluh, nenung, lan nésti. Kocap ring critané punika, Dirah polih panugran saking Betari Durgha daweg ngaturang rah saking manusa sané sampun séda lan kauripang malih, tur baongné kasepeg. Mangda prasida rahné muncrat lan kaaturang ring Betari Durgha nataning Sétra Gandamanyuné. Punika crita sané sering kapirengang.

“Saking crita Calonarang, walu sané mawasta Dirah kagambarang anak istri sané durjana. Walu setata kapaiketan sareng pangiwa utawi bisa ngléak. Sujatinné walu punika pageh ring angga lan rasa, boya ja sangkaning bisa nésti walu punika pageh. Nanging kapagehan walu punika wantah saking pangrasa, rasa sakit sané tan kadi-kadi ri kala katinggal nyunia loka olih suaminnyané. Rasa sakit saking sesindiran para pisagané sané nganikayang sangkaning déwéknyané suaminé ninggalin mercapada. Salanturnyané rasa sakit punika mauwah dados rasa pageh. Pageh sangkaning makayunan terehanné utawi pianaknyané tetep prasida nglanturang urip yadiastun wantah kauripin saking sekayan waluné. Walu sané pageh punika wantah ciri saking Betari Durgha taler madué fungsi ngrawat lan miara sakancan sané maurip,” ibun Jayanti Hunter puniki ngwewehin.

Puniki sané ngawinang krama nampénin kaon indik kawéntenan waluné utaminé walu ring Bali. Walu setata kagambarang sakadi Dirah, walu nénten ja madué genah sané patut yadiastun waluné puniki darma, wikan, utawi pradnyan. Kadarman, kawikanan, lan kapradnyanan waluné setata katampénin kaon. Minabang sangkaning crita Calonarang punika sané kategesin dakén olih kramané. Punika sané ngawinang panampén-panampén kaon kramané setata metu majeng ring anak istri sané walu.

“Mangkin, indayang i raga nénten gegéson minehin indik walu, Dirah, lan Betari Durgha, santukan makatigané wantah ibu. Ibu sané nyusuin gumi,” dané mapinunas. (dwi)

saking: www.balipost.com

Durgha; Ibu Bumi

Betari Durgha embas saking mata katiga Betara Siwa, ri kala Siwa Loka kakuasayang olih raksasa marupa kebo, Mahésasura. Durgha sané ayu lan wikan prasida ngaonang Mahésasura lan, nadosang Mahésasura priyambadanidané.

"Paripurnaning lista ayu, kénten Betari Durgha punika kagambarang. Ring India, Durgha punika madué tangan kutus, makakutus madaging sakancan panugran saking Déwata Nawa Sangané daweg ida kaembasang saking sudamani Betara Siwa. Para krama i rika nyumbah Betari Durgha nglintangin Betari-betari sané tiosan sakadi Saraswati lan Laksmi. Santukan Durgha punika barés, mangkin nunas mangkin kapaica kénten pangangken kramané ring India," Ni Wayan Pasek Ariati Hunter nuturang.

Para pemuja Durgha sampun wénten saking nguni, para leluhur-leluhur i ragané dumun smapun nyumbah Betari Durgha. Sakadi Raja Kertanegara daweg nawengin serangan saking Kubilai Khan, ida mamuja Betari Durgha mangda ngicénin panekek ring wewengkon idané. Betari Durgha kasumbah marupa Camundi (i riki Betari Durgha wau madué fungsi nglebur).

Sujatinné Betari Durgha punika boya ja sakadi kagambarang ring Bali. Yéning i raga i riki ring Bali, wantah sampun polih pangaruh sareng panglimbak karya sastra saking periode Tengahan. Raris metu crita-crita, kekidungan, sané nyeritayang Durgha punika aéng, durjana, nglampahang kiwa, lan sami sané kaon-kaon. Punika sangkaning pangawi dumun sané kukuh ngambarang Durghané sakadi punika. Sujatinné nénten sakadi punika santukan Durgha punika wantah ibu, ibu sané nyusuin sakancan sané kantun lan antes maurip.

Ring Purwa Bhumi Kamulan, i riki katuturang Betari Durgha ngembasang (menciptakan) manut ring fungsinyané. Yéning kasadaranang, Betari Durgha ngembasang, ngrawat, tur nglebur. Ring soang-soang kahanan, Ida pacang malaksana satinut ring pituduh galah. Puniki leket pisan ring kahanan sekalané, sané pateh sakadi Durgha inggihan punika ibu. Ibu sané ngembasang, ngrawat, lan ngicénin makudang-kudang tresna sané tan paaji.

"Mangkin janten sampun mauwahnyané image Durgha ring Bali sangkaning pengaruh perkembangan kesusastraanné. Minab sakadi ring Calonarang linggih Betari Durgha wantah ring sétrané, ngicénin panugran pangiwa, lan makudang-kudang sané kaon. Taler ring critané puniki kabaosang anak istri sané walu pastika ngiwa, sakadi berkembang ring Bali mangkin. Tios malih ring crita Raré Angon (Andha Bhumi) i riki Durgha wantah pasidikirang saking Betara-betara ring Siwa Loka, raris ida ngemasin nyungsutang pikayun. Minabang yukti nénten akéh pangawi istri dumun, puniki kajantenang saking crita-crita kuna sané ngamademang karakter anak istri," Ni Wayan Pasek Ariati Hunter ngwewehin. (dwi)

saking: www.balipost.com